Siampod

สืบเนื่องจากคำถามในกระดานสนทนาอีกแล้ว เป็นคำถามที่ถามบ่อยแล้วก็ไม่รู้ว่าจะหยุดถามเมื่อไร (คงจะหยุดเมื่อมันมีภาษาไทยใน iPod ทุกรุ่นแหละ) เลยคิดว่าอยากจะเขียนบทความอีกเรื่องเกี่ยวกับเรื่องนี้โดยเฉพาะ ออกตัวไว้ก่อนว่า iPod ตัวแรกของผู้เขียนคือ iPod Shuffle G2 ซึ่งไม่ประสบปัญหาดังกล่าว เครื่องต่อมาคือ iPod nano (RED) G3 ที่โดนอาการนี้เข้าไปเต็มๆ หลังจากนั้นก็มี G4 G5 ซึ่งได้รับการแก้ปัญหานี้ไปแล้ว บทความนี้จะกล่าวถึง iPod touch น้อยมาก (ถ้าไม่อยากอ่านภาคบรรยายมาก ข้ามไปอ่านสรุปตอนท้ายได้เลยครับ)

มันเริ่มมีปัญหามาแต่เมื่อไร?

ปัญหาภาษาไทยใน iPod ถ้าให้ท้าวความก็เริ่มตั้งแต่มี iPod ออกมาเครื่องแรกเลย เพราะมันไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อให้แสดงผลภาษาไทยตั้งแต่แรก แต่เมื่อมีขายแล้วถูกนำมาใช้โดยคนไทยที่ฟังเพลงไทย ปัญหาจึงเกิดขึ้น

โชคดีที่มีแฮคเกอร์กลุ่มหนึ่งทำการเจาะระบบ iPod ทำให้สามารถปรับแต่งการแสดงผลใน iPod ได้ในระดับหนึ่ง ซึ่งการปรับแต่งนี้รวมถึงการเปลี่ยนการแสดงผลภาษาไทยใน iPod ด้วย โดยได้มีการแก้ไขแบบอักษรที่อยู่ใน iPod แล้วเพิ่มตัวภาษาไทยเข้าไป ซึ่งวิธีทำก็ไม่ได้ยากมาก แต่คงไม่เหมาะที่ผู้ใช้ทั่วๆ ไปจะทำเอง จึงมีการออกโปรแกรมเสริมช่วยการแก้ไขดังกล่าวหลายตัว (ส่วนใหญ่จะอยู่บน Windows แต่บน Mac ก็มีนะ) เช่น iPodWizard และนอกจากนี้ยังมีผู้ให้บริการบางรายรับติดตั้งภาษาไทยลง iPod ด้วย

วิธีแก้ปัญหาภาษาไทยครั้งนี้ ถือว่าเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ไม่ได้เป็นการแก้ที่ถาวร เพราะเมื่อมีการออก Firmware รุ่นใหม่ให้กับ iPod การแก้ไขที่ทำนี้ก็จะต้องถูกทำใหม่อีก ทำให้เกิดคำถามในกระดานสนทนาหลายแห่งว่า “อัพเฟิร์มแวร์แล้วภาษาไทยหาย ทำอย่างไรดี?” คำตอบก็คือ “ก็แก้ใหม่ซิ หรือจะถอยกลับไปใช้ Firmware เก่าแล้วใช้โปรแกรมที่รู้กันแก้ก็ได้”

แค่นี้พอไหม?

ถ้าเราดูพัฒนาการของ iPod ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เราจะเห็นว่า Apple ก็พัฒนาตัวระบบปฏิบัติการใน iPod มาเรื่อยๆ จากเดิมที่แสดงผลด้วยแบบอักษรประเภท Bitmap (เป็นจุดตาราง) ก็กลายเป็นใช้แบบอักษรประเภท TrueType (แบบอักษรที่เราใช้กันในคอมพิวเตอร์รุ่นที่ไม่เก่ามากจนถึงปัจจุบัน มีนามสกุล .ttf หรือ .ttc) ทำให้โปรแกรมอำนวยความสะดวกในการปรับแต่ง iPod ต้องพัฒนาตามไปด้วย

จากเดิมระบบปฏิบัติการ iPod มีสายเดียวก็เพิ่มสายการผลิตออกเป็นหลายสายตามประเภทของ iPod จนสุดท้ายก็เหมือนๆ จะมารวมกันได้ที่ iPod nano G3, iPod classic แต่สุดท้ายก็พบว่า iPod nano ได้แซงหน้า iPod classic ไปแล้วในเรื่องของฟีเจอร์ที่ไม่ใช่ขนาดความจุ

ที่เกริ่นเรื่องระบบปฏิบัติการ iPod เพราะถ้าจำกันได้ก่อน iPod nano G3 เรามี iPod nano G1 และ iPod with video รุ่นหนึ่งที่มีภาษาไทย ใช่ครับผมกำลังพูดถึง iPod รุ่นเฉลิมพระเกียรตินั่นเอง ตอนที่ผลิตออกมาหลายๆ คนก็แอบภูมิใจว่า iPod แสดงผลภาษาไทยได้เสียทีที่แกะกล่อง

แต่นั่นก็เป็นเพียงแค่ความภูมิใจชั่วครั้งคราว เพราะจริงๆ แล้ว iPod รุ่นนี้ เป็นเพียง iPod สั่งทำพิเศษเท่านั้น แต่ที่ต่างออกไปคือมีการนำเครื่อง iPod ไปแก้ Firmware ใส่แบบอักษรภาษาไทยเท่านั้น ไม่ได้เป็นที่ Firmware ดั้งเดิมของ Apple ที่ทำให้แสดงผลภาษาไทยได้ ผลก็คือเมื่อมีการ Upgrade Firmware มันก็กลับไปสู่ปัญหาเดิมๆ คือ “ภาษาไทยหายอีกแล้ว”

ที่ร้ายไปกว่านั้น ไม่ทราบว่าทาง Apple คิดอะไรอาจเพราะไม่ต้องการเห็นหน้าจอของ iPod ถูกดัดแปลงจนเสียเอกลักษณ์ ทำให้ Firmware ของ iPod รุ่นต่อมา (iPod nano G2, iPod with video G5.5) ถูกป้องกันไว้แน่นหนาเกินกว่าที่แฮคเกอร์จะเจาะเข้าไปแก้ไขได้ ทำให้การขาย iPod ในช่วงดังกล่าวค่อนข้างซบเซา ผู้ใช้คนไทยบางส่วนที่แคร์เรื่องนี้ก็จะไปไล่เก็บรุ่นเก่ากัน ส่วนคนที่ไม่ใส่ใจกับปัญหานี้ก็ใช้วิธี Karaoke แก้ปัญหาไปชั่วคราว ผู้ให้บริการบางรายที่เคยรับติดตั้งภาษาไทยให้กับ iPod ก็ขาดช่องทางหารายได้จาก iPod รุ่นใหม่หลังจากนั้นเป็นต้นมา (แต่ปัจจุบันก็ยังทำกับรุ่นเก่านะ ซึ่งก็มีลูกค้าไปรับบริการอย่างต่อเนื่อง)

แล้วความหวังมีไหม?

ช่วงนั้นเราได้ยินเสียงลือเสียงเล่าอ้างบอกว่ายอดขายเราดี เราน่าจะมีหวัง แล้วสุดท้ายพอออกใหม่มามันก็ไม่มี เราก็ค่อนข้างผิดหวังกัน พอ iPod nano G3 ออกมามันก็ยังไม่มาอีก ก็เลยเกิดปรากฏการณ์น้อยใจผู้บริหารฝั่งประเทศไทยที่เราไม่แน่ใจว่าเขาจริงใจจะผลักดันเรื่องนี้หรือไม่? ซึ่งก็ต้องให้ความเป็นธรรมกับเขาด้วยว่า เขาอาจจะทำแต่เขาไม่มีสิทธิ์พูดหรือสัญญาอะไรกับเรา เพราะการตัดสินใจทั้งหมด เกิดขึ้นที่ Cupertino ผู้ให้บริการบางรายที่รับติดตั้งภาษาไทยลง iPod นั้นก็เคยส่งสัญญาณบางอย่างว่าจะทำได้ แต่สุดท้ายก็ทำไม่ได้

ข้ามมาที่ iPhone OS จริงๆ ตั้งแต่ iPhone 1.0 มีการออกแบบให้รองรับภาษาไทยตั้งแต่ต้นอยู่แล้ว เพียงแต่ Apple จงใจปิดความสามารถนี้ไว้ ต้องใช้เวลาจนถึง iPhone OS 2.0 จึงจะสามารถแสดงผลภาษาไทยได้โดยไม่ต้องแฮค และก็รอถึง 3.0 จึงมีคีย์บอร์ดภาษาไทยให้ใช้อย่างเป็นทางการ

ย้อนกลับไปที่ iPod อีกครั้ง จะเห็นว่าเมื่อ iPhone แสดงผลภาษาไทยได้แล้ว ทาง iPod ก็น่าจะมีหวัง ซึ่งในที่สุดความหวังนั้นก็เป็นจริงเมื่อ iPod nano G4 สามารถแสดงผลภาษาไทยได้ตั้งแต่แกะกล่องเลย

แล้วปัญหามันจบหรือยัง?

การแสดงผลภาษาไทยได้ของ iPod nano G4 ถือว่ายังไม่สมบูรณ์เสียทีเดียว เนื่องจากเมื่อมีการอัพเดต Firmware เป็นรุ่น 1.0.2 กลับปรากฏว่าเมื่อทำการต่อเชื่อม iPod เข้ากับ iTunes การแสดงผลภาษาไทยจะใช้การไม่ได้ทันทีจนกว่าจะมีการ Restart ตัว iPod และก็เป็นอย่างนี้ทุกครั้ง ใช้เวลากว่า 9 เดือนที่ทาง Apple จะออกตัวแก้ปัญหานี้โดยการออก Firmware รุ่น 1.0.4

จะว่าปัญหาของ iPod nano จบไหมก็ไม่เชิง เนื่องจากการออกแบบหน้าจอของ iPod เนื่องจากลักษณะของภาษาอังกฤษและภาษาไทยที่แตกต่างกัน ทำให้การแสดงผลภาษาไทยใน iPod nano ออกอาการพิการเล็กน้อย กล่าวคือตัวโตสม่ำเสมอไม่แคร์ขนาดของตัวอักษรภาษาอังกฤษที่อยู่แวดล้อมเลย! นอกจากนี้ยังมีอาการวรรณยุกต์ลอยสระแหว่งให้เห็นอยู่ด้วยซึ่งนั่นก็เป็นเพราะการออกแบบหน้าจอที่ไม่ได้คำนึงถึงธรรมชาติของการเขียนภาษาไทย ซึ่งตรงจุดนี้ก็ได้แต่หวังว่าทางคนไทย (ที่รู้ภาษาไทย) ใน Cupertino จะสามารถแก้ไขปัญหานี้ให้ผ่านไปได้

แล้ว iPod classic ล่ะ?

เราผิดหวังกับ iPod classic G2 มาแล้วที่ไม่มีความเปลี่ยนแปลงใดกับตัวระบบปฏิบัติการเลยนอกจากการรองรับหูฟังรีโมทเท่านั้น ใน iPod classic G3 ก็ยังคงเป็นเหมือนเดิม ไม่ได้มีความเปลี่ยนแปลงหรือแก้ปัญหาใดกับภาษาไทยเลย จึงทำให้ iPod classic เป็น iPod รุ่นเดียวที่ยังเหลืออยู่ที่ไม่สามารถแสดงผลผ่านทางหน้าจอเป็นภาษาไทยได้

ผมไม่ทราบว่าจะทำอย่างไรให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้น เพราะด้วยความสามารถที่ตีบตันของ iPod รุ่นนี้ การปรับเปลี่ยนระบบปฏิบัติการดูเป็นเรื่องที่ยากมาก “เพราะของมันใช้ได้ดีอยู่แล้ว แล้วทำไมจะต้องไปเปลี่ยนมัน ภาษาไทยไม่ได้เป็นภาษาหลักที่ต้องไปให้ความสำคัญกับมัน ก็ถือว่ามันเป็นบั้กต่อไปที่ไม่รู้ว่าจะแก้ได้เมื่อไร” (น้อยใจแทน)

สรุป

ถ้าท่านขี้เกียจอ่านข้างบน อยากได้คำตอบเร็วไวว่าจะทำอะไรกับ iPod ในมือของท่าน อ่านข้อความหลังจากนี้ได้เลย!

• iPod รุ่นเก่า จนถึง iPod with video G5 รวมถึง iPod nano G1 สามารถแก้ไข Firmware ให้แสดงผลภาษาไทยได้
• iPod with video G5.5 ต้องทำการดาวน์เกรด Firmware ไปใช้รุ่น G5 จึงจะสามารถแก้ไข Firmware ให้แสดงผลภาษาไทยได้
• iPod nano G2, iPod nano G3, iPod classic ทั้งหมด ไม่สามารถแก้ไขให้สามารถแสดงผลเป็นภาษาไทยได้ จนกว่า Apple จะออก Firmware รุ่นที่ใส่แบบอักษรภาษาไทยออกมา
• iPod nano G4, G5 แสดงผลภาษาไทยได้แล้ว
• iPod touch, iPhone ที่ติดตั้ง iPhone OS รุ่น 2.0 ขึ้นไปสามารถแสดงผลภาษาไทยได้ทันทีโดยไม่ต้อง Jailbreak เพื่อติดตั้งแบบอักษรภาษาไทยเพิ่ม

สุดท้าย ขอขอบคุณผู้เกี่ยวข้องทุกคนที่ทำให้เราได้เห็นภาษาไทยแสดงผลบน iPod เสียที!