ผู้ไม่สันทัดกรณี (4 ส.ค. 2555): การแบ่งแยกทางเพศ

ผู้ไม่สันทัดกรณี (4 ส.ค. 2555): การแบ่งแยกทางเพศ

เรื่องเพศ เป็นเรื่องที่เรามักจะไม่ค่อยพบในสังคมออนไลน์กันเสียเท่าไร ขอบเขตเรื่องเพศเหมือนจะบางและจางลงไปเรื่อย ๆ จนบางทีเราก็ไม่ได้สนใจว่าผู้ที่เรากำลังมีปฏิสัมพันธ์ด้วยนั้นเป็นเพศใด ย้อนกลับมาสู่โลกความเป็นจริงในสังคมไทยว่า เส้นแบ่งเรื่องเพศมันยังเข้มขนาดไหนกัน?

ย้อนกลับมาที่พื้นฐานว่าทำไมจึงยังมีการแบ่งแยกเพศ ดูง่าย ๆ ก็คือเรื่องของกายภาพผู้หญิงและผู้ชายที่แตกต่างกัน ทำให้ต้องมีการปฏิบัติที่แตกต่างกันไป สิ่งที่เป็นสัญลักษณ์ในการแบ่งแยกเพศที่ผมนึกออกเป็นสิ่งแรก คือ สุขา โดยทั่วไปเรามักจะพบสุขาที่แยกชาย/หญิง แล้วเราก็พบกับปัญหาการเข้าแถวใช้สุขาหญิง เนื่องด้วยสภาพของสตรีที่ใช้เวลาหมุนเวียนมากกว่าของบุรุษ รวมถึงการกำหนดพื้นที่ห้องสุขาที่ไม่ได้คำนึงถึงระยะเวลาการหมุนเวียน จากสภาพที่เป็นจึงสามารถสรุปได้ว่าสุขาเป็นสัญลักษณ์ที่ใช้แบ่งแยกทางเพศที่ค่อนข้างเข้ม ยังไม่ใช่เรื่องง่าย ๆ ที่จะรวมสุขาชาย/หญิงเข้าด้วยกัน

สิ่งต่อมาที่พอจะนึกออกนั่นคือ เครื่องแต่งกาย เรายังมีเสื้อผ้าเฉพาะบุรุษ เสื้อผ้าเฉพาะสตรี ซึ่งส่วนใหญ่เสื้อผ้าที่แบ่งแยกทางเพศเช่นนี้มักจะเป็นเสื้อผ้าที่ดูเป็นทางการ ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ยังมีเครื่องแบบที่เป็นทางการบางอย่าง เช่น ชุดข้าราชการทหารในบางหน่วยที่ดูไม่ค่อยแบ่งแยกทางเพศเท่าใดนักเพราะไม่ว่าชาย/หญิงสวมใส่ก็ดูคล้ายกันไปหมด ส่วนเครื่องแบบที่ดูไม่เป็นทางการทั้งหลาย เส้นแบ่งทางเพศค่อนข้างบางมาก เสื้อผ้าหลายอย่างแทบจะเป็นกลางทางเพศไปแล้ว แต่การสวมใส่เครื่องประดับต่าง ๆ ทำให้สามารถแบ่งแยกได้ว่านี่เป็นเพศชาย/หญิง

นอกเหนือจากสองสิ่งที่ได้กล่าวไปแล้ว ผมก็พบกับสิ่งที่ใช้แบ่งแยกทางเพศแบบที่ไม่ค่อยเข้าใจว่าของแบบนี้ก็ยังต้องแบ่งแยกทางเพศด้วย

Lady Parking – ที่จอดรถสตรี: อันนี้เป็นแนวคิดของห้างสรรพสินค้าแห่งหนึ่ง ที่จัดพื้นที่จอดรถ 1 ชั้นไว้ให้เป็นพื้นที่จอดรถของสตรี ตอนแรกที่พบ ผมมีข้อสงสัยว่า อะไรมันคือที่จอดรถสตรี หมายความว่ารถทั้งคันต้องมีแต่สตรี หรือว่าแค่ให้สตรีเป็นคนขับรถคันนั้น หรือแต่มีสตรีโดยสารมากับคนนั้น จึงจะเข้าเกณฑ์ในการจอดรถในพื้นที่นี้ ดูตามป้ายก็ยังไม่พบคำอธิบายใด ๆ ทั้งสิ้นว่าอะไรคือหลักเกณฑ์ของพื้นที่นี้แน่ แต่ที่เห็นแตกต่างไปหน่อยคือ ผมเห็นมีพนักงานรักษาความปลอดภัยคอยเฝ้าประจำอยู่ในชั้นนี้หลายคนเลย ก็เลยพอจะเข้าใจว่าเป็นแค่การเพิ่มการดูแลให้เป็นพิเศษสำหรับผู้ใช้บริการเท่านั้น ส่วนหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องก็ยังคงคลุมเครือต่อไป

Lady Menu – เมนูสตรี: อันนี้เป็นแนวคิดของร้านอาหารบางแห่ง เนื่องจากไม่ค่อยได้ไปรับประทานอาหารกับเพื่อนต่างเพศเท่าไร (จะว่าไปก็ทานอยู่แค่คนเดียวนะ) ผมจึงไม่ทราบว่าเมนูสตรีนี้เขาสงวนสิทธิ์ให้สตรีสั่งเท่านั้นหรือไม่ แต่ดูจากภาพอาหาร ก็พบว่ามันก็ไม่ได้มากมายอะไรในสายตาผู้ชาย แต่เป็นไปในลักษณะที่ตกแต่งดูดี เครื่องประกอบพร้อมให้กินไปคุยไปได้สนุก

Lady Bus – รถโดยสารเฉพาะสตรี: สิ่งนี้เป็นความคิดของผู้อำนวยการองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพในสมัยหนึ่ง หลังจากเกิดเหตุอาชญากรรมกับสตรีบนรถโดยสารประจำทางบ่อยครั้ง ทำให้เกิดโครงการรถโดยสารเฉพาะสตรี ซึ่งมีกติกาว่่า รถโดยสารคันนั้นมีพนักงานประจำรถเป็นสตรีทั้งหมดและจะรับเฉพาะผู้โดยสารที่เป็นสตรีเท่านั้น ดูความคิดเหมือนจะดีครับ แต่พอไปปฏิบัติจริงมันดูไม่เข้าท่าเอาเสียเลย เพราะรถโดยสารถือว่าเป็นทรัพยากรที่จำกัดในสภาพการจราจรที่ติดขัดและผู้คนต้องการเดินทางไปยังจุดเป้าหมาย การแบ่งเที่ยวรถมาเข้าโครงการ ทำให้ผู้โดยสารบุรุษเดือดร้อน รวมถึงปัญหารายได้ที่ไม่เข้าเป้า จึงทำให้โครงการดังกล่าวถูกยกเลิกไปในที่สุด

ในสังคมไทย เรื่องเพศก็ยังมีสิ่งที่เป็นเส้นแบ่งทางเพศทั้งชัดเจนและเลือนลาง มันคงเป็นไปไม่ได้ที่เส้นแบ่งนี้จะหายไป แต่อย่างน้อยหลายสิ่งหลายอย่างก็ส่งสัญญาณว่า การแบ่งแยกทางเพศมันจะลดน้อยลงจนเหลือเพียงแค่ไม่กี่สิ่งที่ยังจำเป็นต้องแบ่งแยก

 

——————–

 

性の違いについてネット上ではあまり意識していない。性の境界がだんだんと薄くなり消えていっているようにも思える。時にはネット上で関係を持とうとしている相手が、どっちの性なのか興味が無いことだってあるほどだ。でもリアルの世界に戻ると、タイの社会では性を分ける区切りが一体どれほどなんだってぐらい、まだ厳格に存在する。

 

基本に立ち返って性の違いを区別する理由だけど、それは容易に見て取れる。女性と男性の容姿が異なるからだ。おのずと振る舞いも異なってくる。性の違いを区別する象徴として真っ先に思い浮かぶのは、トイレだ。一般的にトイレは男性/女性で分かれているものだ。で、女性トイレを使う際には、行列という問題に直面する。女性の場合は回転時間が男性より長いからだ。さらに実際の回転時間を考慮していないトイレのスペース設計のせいでもある。とは言っても現状ではトイレは性で厳格に区別して利用する象徴となっていると言えるほどで、男性/女性共用なんて容易な話じゃない。

 

次に思い付くのは、服装だ。男性用の服と女性用の服というのがある。性の違いを区別している服の多くは、フォーマルに見える服だ。そうは言っても一部のフォーマルな制服、例えば軍服でも一部の部隊のものは性をあまり区別していない。男性でも女性でも着用した姿はほとんど似通っている。フォーマルでない制服だと、性の線引きはかなり曖昧だ。多くの服がほとんどユニセックスになっている。でもアクセサリーを見に付けると男性/女性の区別ができる。

 

上述の二点のほかに、性で分けて利用する物事の中には、なんでこんなことにまで性の違いを区別する必要があるのか理解に苦しむものもある。僕が遭遇したのは以下のものだ。

 

Lady Parking ― 女性用駐車場:これは某ショッピングセンターの考案によるもので、1つの階の駐車スペース全てを女性用駐車場にしてある。初めて遭遇した時、僕は何だ女性用駐車場って、といぶかしく思った。どういう意味だ? 乗車している全員が女性じゃなければいけないのか? それとも女性が運転手の場合だけ? いや、女性同乗者がいる場合にここへの駐車が適用されるのか? 看板を見ても何がここの規則なのかちっとも説明が見当たらない。でもちょっと他の階と違って見えるのは、常駐のガードマンがこの階には何人もいることだ。それで何となく分かった。ここの利用者には特別に多めの警備をしてくれるだけに違いない。利用基準については今後もベールに包まれたままだろう。

 

Lady Menu ― 女性向けメニュー:これは某レストランの考案だ。異性とはあまり食事に行かないので(そう言えば、食事はいつもお一人様だな)、女性向けメニューって女性にのみ食べる権利を認めているのか僕には分からない。でも料理の写真を見ると、男性の目からは大してどうってことのないものに見える。ただ、見栄え良く盛り付けがされていて、雰囲気が食事と会話を盛り上げてくれるのだろう。

 

Lady Bus ― 女性専用バス:かつてのバンコク大衆輸送公団(BMTA)総裁の発案だ。路線バス車内で女性が被害に遭う刑事事件が多発する事態を受けて、女性専用バス・プロジェクトが生まれた。このバスに同乗する職員は全て女性で、女性の乗客だけを乗せるというルールだ。いいアイデアに思える。でも実際に運行させたところ、うまくいかなかった。なぜかと言うと、バスは交通渋滞の状況下で目的地へ行きたい人にとって、代えることのできない移動手段だからだ。プロジェクト実施でバスが通常便と女性専用便に分けられると、男性利用客が困ることになった。さらには収入が目標額に達せず、結局このプロジェクトは廃止の憂き目に遭うこととなった。

 

タイ社会には、性の違いを明確に、あるいは曖昧に区別することがまだ存在する。この区別が無くなる可能性は無いだろう。でも少なくとも多くの事例が、性の違いによる区別が減少し、残るはまだ区別が必要な数えるほどのことのみとなっているというシグナルを出している。

 



You May Also Like:

ผู้ไม่สันทัดกรณี (19 ม.ค. 2556) : เมืองจักรยาน

เมื่อวันพุธที่ 16 มกราคม ผมได้ดูรายการพื้นที่ชีวิตทาง ThaiPBS นำเสนอเรื่องเมืองจักรยานในเนเธอร์แลนด์ เป็นอีกครั้งที่ทำให้นึกถึงบรรยากาศตอนไปเช่าจักรยานขี่ที่นั่น แล้วก็มีความรู้สึกว่ามันสะท้อนวิธีคิดหลายอย่างที่แตกต่างระหว่างชาวดัตช์และคนไทย ..

ผู้ไม่สันทัดกรณี (12 ม.ค. 2556) : เติมเต็ม Mac ด้วย NAS #2

สัปดาห์ที่แล้ว ผมได้แนะนำขั้นตอนการเตรียม NAS ไปแล้ว สัปดาห์นี้มาต่อถึงการตั้งค่าให้ได้ตามโจทย์คือ ย้าย iTunes Library ออกไปอยู่บน NAS และตั้งพื้นที่สำหรับ Time Machine ..

ผู้ไม่สันทัดกรณี (5 ม.ค. 2556) : เติมเต็ม Mac ด้วย NAS #1

ปีใหม่แล้ว เป็นเวลาที่ดีในการจัดระเบียบสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัว ดิสก์ใน MacBook Pro ก็ใกล้เต็มแถมเสียว ๆ ว่าอาจจะพังเมื่อใดก็ได้ หา NAS ซักตัวมาย้ายไฟล์ไปเก็บบนนั้น แล้วทำ Time Machine ไปในตัวดูเข้าท่าดีเหมือนกันนะ ..

Share

Tweet

Email