ผู้ไม่สันทัดกรณี (8 ก.ย. 2555) : แปลเป็นไทย

ผู้ไม่สันทัดกรณี (8 ก.ย. 2555) : แปลเป็นไทย

ภาษาราชการของประเทศไทยคือภาษาไทย ในยุคที่ประเทศเปิดรับสื่อหลากรูปแบบที่ภาษาต่างชาติ แน่นอนว่ายังมีประชากรกลุ่มหนึ่งซึ่งยังไม่มีความพร้อมในการเรียนรู้ภาษาต่างชาติ การแปลภาษาต่างชาติเป็นภาษาไทยจึงเป็นสิ่งจำเป็น แต่การแปลนี้มีประสิทธิภาพที่ดีพอหรือไม่?

การแปลภาษาต่างชาติให้เป็นภาษาไทย เกิดขึ้นมาแต่สมัยที่ชาวต่างชาติเริ่มเข้ามาบุกเบิกในไทย ศัพท์หลายคำเราก็ใช้ทับศัพท์มาจากคำต่างชาติ มีผิดเพี้ยนไปบ้างตามลักษณะการพูดของคนไทยในยุคต่าง ๆ ศัพท์บางคำก็ถูกประดิษฐ์ขึ้นมาเพื่อให้เสียงคล้ายคลึงกับคำต่างชาติหรือเป็นการถอดความเอาจากศัพท์ต่างประเทศก็มี

การแปลอาศัยความรู้ทางภาษา เพราะคำบางคำมันดิ้นตีความได้หลายความหมาย เช่น คำ ‘Volume’ ซึ่งแปลว่าระดับความดังของเสียง หรือปริมาตร (ความจุ) หรือหน่วยนับของไดร์ฟใน Windows ก็ได้ หากแปลหน้าจอโปรแกรมคอมพิวเตอร์โดยไม่ใส่ใจ เราอาจจะพบหน้าจอบอกความดังของฮาร์ดดิสก์ หรือพบหน้าจอปรับแต่งปริมาตรเสียงก็ได้ ทั้งนี้ทั้งนั้นบริบทแวดล้อมจะเป็นตัวกำหนดว่าคำ ๆ นั้นควรถูกแปลเป็นอะไร

ในการบรรยายที่จัดโดย Apple ครั้งหนึ่ง ได้มีการยกตัวอย่าง การแปลประโยคภาษาอังกฤษ เป็นภาษาญี่ปุ่น โดยใช้ Google Translate ซึ่งเมื่อถอดความกลับมาเป็นภาษาอังกฤษ พบว่าได้ประโยคที่ไม่ตรงกับเรื่องเดิมไปเลย เรื่องนี้ทำให้เห็นว่าเครื่องแปลสำเร็จรูปที่มีให้ใช้กันแพร่หลายมันก็ยังฉลาดไม่พออยู่ดี แต่เราก็มักพบการใช้งานโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์อยู่บ่อยครั้ง โดยเฉพาะร้านอาหารในต่างประเทศที่ชาวไทยชอบไปกิน

เจี๊ยะทีไร ส่งเฟลได้ทุกที
รูปนี้มาจาก fail.in.th

สำหรับสื่อ เช่น หนังสือ, รายการโทรทัศน์ รวมถึงภาพยนตร์ คุณภาพการแปลถือว่าดีมาก เนื่องจากได้นักแปลมืออาชีพมาดูแลประกอบกับเรื่องที่ออกในสื่อมักไม่ใช่เรื่องเชิงเทคนิค ทำให้สามารถใส่ความงดงามและชั้นเชิงของภาษาลงไปได้อย่างเห็นได้ชัดเจน ที่ทำให้ผมประหลาดใจคือ การแปลเพลงประกอบรายการเด็กของ ThaiPBS เป็นภาษาไทย ถึงแม้ว่าจะร้องออกมาผิดคีย์ก็ตาม แต่ก็ทำให้เด็กที่ได้ฟังได้แง่คิดในสิ่งที่ชม

งานแปลภาษา จึงถือว่าเป็นงานที่มีความสำคัญไม่แพ้งานอื่น ๆ ตราบเท่าที่คนไทยยังยืนยันที่จะใช้ภาษาไทยเป็นภาษาประจำชาติต่อไป เป็นการขยายโอกาสการเรียนรู้ให้กับผู้ขาดความพร้อมในการศึกษาภาษาต่างชาติ เพื่อให้นำความรู้มาใช้พัฒนาต่อยอดต่อไป

 

————–

 

タイ国の公用語はタイ語だ。国が外国から様々なかたちで情報を受容する時代でもまだ外国語を学べない人達がいるのも事実だ。したがって外国語をタイ語に翻訳することが必須となっている。しかし翻訳の質は果たして良いのだろうか?

 

外国語のタイ語翻訳は、外国人がタイへ進出してきた時から始まった。僕達は多くの単語に外国語由来の外来語を使っている。その当時のタイ人の発音に影響を受けて音が転訛したものもある。また外国語の音に似せるために作り出された単語や、外国語の単語の意味を受け継いで組み合わされた語もある。

 

翻訳には言語知識が必要となる。一つの単語に幾通りもの意味があったりするからだ。例えば「Volume」は、音量、量(容量)、Windowsのドライブの助数詞、という意味に訳せる。コンピューター・プログラムのウィンドウを不注意に訳したら、ハードディスクの音量通知ウィンドウや音の容量割り当てウィンドウに出合ってしまうかもしれない。このように、文脈がその語の意味を何と訳すべきかを決めているのだ。

 

Appleのある講演会でGoogle翻訳を用いた英語→日本語翻訳の例が取り上げられたことがあった。その結果を再び英語に翻訳し直したところ、元の内容とは異なる文になったというのだ。この話は、広く普及している自動翻訳であっても十分には賢くないということに気付かせてくれる。僕達も思いもしないような自動翻訳の結果によく遭遇するものだ。とくにタイ人が好む外国のレストランに多い。上記写真はfail.in.th からの引用だが、「精美小菜」のタイ語訳が「野菜を整える」になっている。

 

書籍、TV番組、映画などの翻訳品質は、プロの翻訳者が従事しているために非常に優れている。技術的にというよりも美しく飾ったりといった技巧的な面で違いがはっきりと分かるのだ。僕が感銘を受けたのは、TV局ThaiPBSの子供番組で流れる挿入歌のタイ語訳だ。音程をはずして歌ってはいても、聴いた子供達に視聴内容について考えを深めさせている。

 

言語翻訳は、他の分野に劣らず重要な仕事だと言える。タイ人が今後もタイ語を公用語に使い続けることがはっきりしていてもだ。外国語学習機会の無い人達に新しい知識を得る機会を増やし、生活向上に資するものともなる。

 



You May Also Like:

ผู้ไม่สันทัดกรณี (19 ม.ค. 2556) : เมืองจักรยาน

เมื่อวันพุธที่ 16 มกราคม ผมได้ดูรายการพื้นที่ชีวิตทาง ThaiPBS นำเสนอเรื่องเมืองจักรยานในเนเธอร์แลนด์ เป็นอีกครั้งที่ทำให้นึกถึงบรรยากาศตอนไปเช่าจักรยานขี่ที่นั่น แล้วก็มีความรู้สึกว่ามันสะท้อนวิธีคิดหลายอย่างที่แตกต่างระหว่างชาวดัตช์และคนไทย ..

ผู้ไม่สันทัดกรณี (12 ม.ค. 2556) : เติมเต็ม Mac ด้วย NAS #2

สัปดาห์ที่แล้ว ผมได้แนะนำขั้นตอนการเตรียม NAS ไปแล้ว สัปดาห์นี้มาต่อถึงการตั้งค่าให้ได้ตามโจทย์คือ ย้าย iTunes Library ออกไปอยู่บน NAS และตั้งพื้นที่สำหรับ Time Machine ..

ผู้ไม่สันทัดกรณี (5 ม.ค. 2556) : เติมเต็ม Mac ด้วย NAS #1

ปีใหม่แล้ว เป็นเวลาที่ดีในการจัดระเบียบสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัว ดิสก์ใน MacBook Pro ก็ใกล้เต็มแถมเสียว ๆ ว่าอาจจะพังเมื่อใดก็ได้ หา NAS ซักตัวมาย้ายไฟล์ไปเก็บบนนั้น แล้วทำ Time Machine ไปในตัวดูเข้าท่าดีเหมือนกันนะ ..

Share

Tweet

Email