Siampod

จริงๆ ที่จะเขียนเรื่องนี้ก็ได้ปรึกษากับ @kangg ว่าควรจะเขียนอย่างไรดีเพราะช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ตามอ่านจากหลายๆ เว็บ หลายๆ กระดานสนทนาก็พบกับคำถามเรื่องของการ Jailbreak มากมาย ตั้งแต่คำถามที่ผู้ถามไม่รู้ว่าอะไรคือ Jailbreak ไปจนถึงการถามหาวิธีการทำ และรวมถึงปัญหาที่ไม่คาดคิดระหว่างการทำ Jailbreak รวมไปถึงปัญหาเล็กน้อยๆ อื่นๆ หลังจากนั้น

ข้อเขียนเรื่องนี้น่าจะช่วยลดปริมาณคำถามเหล่านั้นลงได้ (บ้าง) แล้วก็น่าจะช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจหลักการการทำงานของมัน (คร่าวๆ) รวมไปถึงจุดประสงค์ที่แท้จริงของมัน

ความซับซ้อนของระบบ iPhone OS

ผมจะไม่กล่าวว่า iPhone OS คืออะไร ทำงานอย่างไร เพราะนั่นไม่จำเป็นที่เราจะต้องไปรู้มัน แต่จะเริ่มตรงจุดที่เราได้เครื่อง iPhone/iPod touch มาอยู่ในมือเราครั้งแรก แกะห่อพลาสติกออกมาเรียบร้อย พอเรากดเปิดครั้งแรก เราก็จะพบกับหน้าจอสีดำพร้อมกับรูปนี้ (แสดงรูป iPhone)

หน้าจอ iPhone Activation

หน้าจอนี้เรียกว่าสถานะ Unactivated (หรือ Bricked) กล่าวคือ iPhone/iPod touch จะยังไม่สามารถทำงานได้ (iPod touch จะไม่มีแถบให้ Slide for emergency) จนกว่าจะทำการ Unbricked ด้วยการเชื่อมต่อเครื่องผ่านทาง Dock adapter เข้าสู่ช่อง USB ของคอมพิวเตอร์แล้วเปิดโปรแกรม iTunes เมื่อโปรแกรม iTunes ทำงานตรวจพบเครื่อง iPhone/iPod touch ก็จะส่งค่าบางอย่างในเครื่องกลับไปที่ทาง Apple แล้วจึงเกิดกระบวนการ Activation และสุดท้ายเครื่อง iPhone/iPod touch ก็จะใช้การได้เมื่อเข้าสู่หน้าจอหลัก (SpringBoard)

สำหรับ iPhone กระบวนการ Activation จะมีความซับซ้อนกว่า iPod touch เนื่องจากความซับซ้อนในเงื่อนไขการขายสินค้า ซึ่งนั่นก็นำมาสู่เกมส์แมวไล่จับหนูของ Apple และกลุ่มแฮกเกอร์ในชื่อ iPhone dev team

สรุป: เครื่องแกะจากกล่องหรือผ่านการ Restore iPhone OS ระบบจะอยู่ในสถานะ Unactivated เมื่อต่อผ่าน iTunes (หรือใช้โปรแกรมช่วย Jailbreak ที่จะกล่าวถึงต่อไป) ระบบจะเปลี่ยนเป็นสถานะ Activated ซึ่งจะใช้งานได้เหมือน iPod touch หากเป็น iPhone ในระหว่างนี้จะมีการปลดล็อคระบบโทรศัพท์ให้ใช้การได้ซิมของเครือข่ายที่ใช้ในการ Activation ครั้งแรก (Activated) หรือกับซิมใดๆ ของเครือข่ายที่กำหนดไว้โดยเครื่อง (Wildcard Activated) หรือ เป็นอิสระจากการล็อคเครือข่าย (Unlocked) ซึ่งขั้นตอนตามปกตินี้ที่กล่าวมาทั้งหมดไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับ Jailbreak เลย!

ในตอนแรกถ้ายังจำกันได้คือ ไม่ใช่ AT&T ไม่มีสิทธิ์ใช้ iPhone ทางกลุ่มแฮกเกอร์ก็เริ่มทำการเจาะหาช่องโหว่ของ iPhone จนในที่สุดก็พอจะทราบว่าจะทำอย่างไรให้สามารถผ่านหน้าจอ Unactivated นี้ไปได้ แต่วิธีที่พวกเขาเลือกใช้คือ การเจาะเข้าไปแก้ในระบบของ iPhone นั่นจึงเป็นที่มาของกระบวนการ Jailbreak ที่เราเห็นศัพท์กันอยู่ทุกวันนี้

Jailbreak คืออะไร? เพื่ออะไร?

ถ้าให้นิยามตั้งแต่ยุคแรก มันก็เป็นแค่กระบวนการที่เราจะเขียนข้อมูลบางอย่างลงใน iPhone/iPod touch ในส่วนที่ iTunes เข้าไปไม่ถึง พอมาในยุคกลางถึงหลัง (ตั้งแต่ OS 2.0) ด้วยความซับซ้อนที่ Apple เพิ่มเข้ามาในระบบทำให้ต้องแก้แกนของระบบด้วย ทำให้ใช้เวลานานมากขึ้นกว่าเดิมกว่าทางแฮกเกอร์จะผลิตวิธีทำออกมาให้เราใช้

โดยสรุปตอนนี้ การ Jailbreak จะทำให้เรา “สามารถนำไฟล์โปรแกรมอื่นๆ นอกเหนือจากของ Apple (หรือได้รับอนุญาตให้ติดตั้งจาก Apple) ติดตั้งลงในเครื่องได้” ตัวอย่างเช่น ธีม, โปรแกรมควบคุมเครื่องบางตัว, โปรแกรมบางตัวที่ไม่มีโอกาสวางขายใน App Store, การเพิ่มความสามารถบางอย่างที่ Apple ไม่ต้องการเปิดให้ใช้งาน รวมถึงยังเข้าไปสอดส่องดูไฟล์ระบบที่ Apple ไม่ได้เปิดให้ผู้ใช้ทั่วไปเข้าไปดูได้

เหตุผลในการ Jailbreak มีมากมายแล้วแต่บุคคล ที่เป็นแกนหลักคือ เพื่อให้ติดตั้งโปรแกรมนอกเหนือจากที่ Apple อนุญาตให้ติดตั้ง เพราะบางคนอาจจะเบื่อหน้าตาเดิมๆ ของ SpringBoard จึงมีการติดตั้งธีมเพิ่มเติมเปลี่ยนรูปแบบการแสดงผลออกไป หรือติดตั้งโปรแกรมปรับแต่งค่าของระบบที่มีมากกว่า Setting ของทาง Apple เพิ่มความสะดวกสบายในการใช้งาน

ผมคิดว่าเพราะการ Jailbreak จึงทำให้ iPhone OS มีการพัฒนามาจนถึงทุกวันนี้ มี App Store มีฟีเจอร์หลายๆ อย่างที่มือถือทั่วๆ ไปมี แต่ก็มีประเด็นท้าทายให้ได้คิด เนื่องจากระบบป้องการการละเมิดสิทธิ์ของ Apple นั้นค่อนข้างอ่อนแอกว่าที่ควรจะเป็น ทำให้สามารถแก้ไขระบบเพื่อให้สามารถติดตั้งโปรแกรมแบบละเมิดลิขสิทธิ์ได้ง่าย รวมถึงการ Jailbreak และติดตั้งโปรแกรมบางตัวอาจจะเป็นช่องทางให้เหล่ามิจฉาชีพเจาะเข้ามายัง iPhone OS ที่ไม่ได้มีการป้องกันเพื่อกระทำการบางอย่างอันอาจจะเป็นภัยต่อผู้ใช้งานได้

การ Jailbreak ไม่ใช่การ Activation หรือ Unlock (การทำให้สามารถใช้ซิมการ์ดใดๆ กับ iPhone ก็ได้โดยไม่ผูกติดกับผู้ให้บริการ) แต่เป็นตัวช่วยให้ทำทั้งสองกระบวนการดังกล่าวสำเร็จสำหรับเครื่องที่ถูกนำไปใช้งานนอกเครือข่ายที่ได้รับอนุญาตไว้

แล้ว Jailbreak เกี่ยวกับ Activation ไหม?

การ Activation เป็นเพียงการข้ามจากสถานะ Unactivated ของระบบให้กลายเป็น Activated เท่านั้น

เราสามารถใช้ iTunes ทำการ Activate (นี่เป็นวิธีที่ถูกต้อง) โดยที่ไม่ต้อง Jailbreak ในทางกลับกัน เราสามารถ Jailbreak (ใช้ตัวติดตั้ง iPhone OS ที่มีการปรับแต่งโดยไม่ให้ทำการ Activation) แล้วปล่อยให้ iTunes ทำการ Activation ให้เราได้ อาจจะมีข้อสงสัยว่าต่างกันอย่างไรกับการปรับแต่งตัวติดตั้งให้ทำการ Activation (กระบวนการนี้เรียกว่า Hacktivation) ให้หรือไม่ รายละเอียดอยู่ในคำถามถัดไป

แล้ว Jailbreak เกี่ยวกับ Unlock ไหม?

จริงๆ ก็ไม่เกี่ยวกันเสียทีเดียว เพราะเราสามารถใช้ iTunes ทำการ Activation แล้ว Unlock (นี่เป็นวิธีการที่ถูกต้อง) โดยที่ไม่ต้อง Jailbreak (บางผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์ หากมีการ Unlock ให้ผู้ใช้ภายหลัง จะต้องทำการ Restore เครื่องใหม่เพื่อทำการ Activation และ Unlock จากเครือข่าย)

แต่สำหรับ iPhone ที่มีการขายแบบบังคับใช้กับเครือข่ายของผู้ให้บริการโทรศัพท์ (ในกรณีนี้กล่าวถึงเฉพาะเครื่องที่ไม่มีโอกาสปลดล็อคเพราะผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์นั้นจะไม่ทำให้) ถ้าเราไม่ใช้ซิมการ์ดของผู้ให้บริการดังกล่าวกับ iPhone เครื่องนั้นจะไม่สามารถใช้งานส่วนของโทรศัพท์ได้ (มีสภาพเหมือน iPod touch) หรืออาจจะเปลี่ยนสถานะกลับไปเป็น Unactivated (สำหรับ iPhone รุ่นแรก) รวมถึงหากการติดตั้งระบบใหม่เข้าไปแล้วมีการเรียก Activate ตัวเครื่อง ถ้าไม่ใช้ซิมการ์ดของผู้ให้บริการรายนั้น ก็จะไม่สามารถทำการ Activation ตัวเครื่องให้หลุดจากสถานะ Unactivated ได้
เมื่อเกิดปัญหานี้โปรแกรมช่วยสำหรับ Jailbreak (จะกล่าวถึงหลังจากนี้) จะมีส่วนช่วยให้เราสามารถทำการ Hactivation ตัว iPhone ได้เพื่อที่เราจะได้ทำการติดตั้งโปรแกรมสำหรับ Unlock เพื่อให้เราสามารถใช้งานส่วนของโทรศัพท์ได้

เมื่อ Jailbreak แล้วต้องติดตั้ง Cydia, Icy, Rock ด้วยไหม?

ทั้ง Cydia, Icy, Rock เป็นแค่โปรแกรมช่วยหาโปรแกรมเพิ่มเติมให้กับ iPhone OS นอกเหนือจากช่องทางอย่างเป็นทางการของ Apple คือ App Store

ถามว่าจำเป็นไหม ถ้าคุณสามารถติดตั้งและแก้ไขระบบให้เหมาะกับโปรแกรมที่คุณติดตั้งได้เองก็ไม่จำเป็นต้องมีโปรแกรมพวกนี้ไว้ในเครื่องอีก สามารถลบทิ้งได้ทันที

Jailbreak แล้วเครื่องจะช้าลงไหม?

ขึ้นกับว่าเราติดตั้งโปรแกรมเพิ่มเติมที่จะมีผลทำให้ระบบโดยรวมช้าลงหรือไม่

ใช้อะไร Jailbreak ล่ะ?

โปรแกรมช่วยสำหรับ Jailbreak ตอนนี้สามารถแบ่งออกได้ 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ

1. โปรแกรมสร้างไฟล์ติดตั้ง iPhone OS เพื่อพร้อมใช้งานกับ iTunes ที่เป็นที่นิยมคือ PwnageTool ที่มีเฉพาะใน Mac ซึ่งไฟล์ติดตั้ง iPhone OS ที่สร้างจากโปรแกรมนี้สามารถนำไปใช้กับเครื่องคอมพิวเตอร์ใดๆ ก็ได้
2. โปรแกรมสำหรับแก้ไขระบบในเครื่องโดยไม่ต้องผ่านทาง iTunes ที่เป็นที่นิยม เช่น QuickPwn (สำหรับ iPhone OS 2), Redsn0w (สำหรับ iPhone OS 3.0), และ Blackra1n (สำหรับ iPhone OS 3.1)

โดยการใช้งานโปรแกรมดังกล่าว ผู้ใช้ต้องทราบรุ่นของเครื่องที่จะทำการ Jailbreak รวมถึงเตรียมไฟล์ติดตั้ง iPhone OS ที่จำเป็นตรงรุ่นกับที่จะใช้งานไว้ด้วย นอกจากนี้ต้องอ่านวิธีการกดปุ่มบนเครื่องขณะทำการ Jailbreak ตามคำสั่งบนหน้าจอและทำตามได้อย่างถูกต้อง (ไม่ขออธิบาย เอาเป็นว่าอ่านคำสั่งบนหน้าจอแล้วทำตามอย่างเคร่งครัดพอ)

นอกจากนี้ยังมีโปรแกรมช่วยอีกหลายตัวเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่อาจเกิดขึ้นจากการผิดพลาดในกระบวนการทำ Jailbreak ซึ่งจะไม่ขอกล่าวถึงในบทความนี้

อะไรคือ Tethering กับ Untethering Jailbreak แล้วเกี่ยวอะไรกับ Internet Tethering ไหม?

คำสองคำแรกนี้เป็นคำศัพท์ในยุคของ iPod touch รุ่นที่สอง สรุปใจความง่ายๆ ว่า การ Jailbreak แบบปกติเราจะได้สิ่งที่เรียกว่า Untethering Jailbreak กล่าวคือ ทำครั้งเดียวแล้วจบ ไม่ยืดเยื้อ แต่กรณีของ iPod touch รุ่นที่สองในช่วงแรกที่มีการ Jailbreak พบว่ายังมีปัญหาบางประการทำให้ไม่สามารถทำกระบวนการ Untethering ได้สำเร็จ แต่ก็ถือว่า Jailbreak ได้เพียงแต่ติดปัญหาที่ว่าทุกครั้งที่มีการปิดและเปิดเครื่องใหม่ เครื่องจะอยู่ในสถานะ Bricked ทำให้ไม่สามารถใช้การได้ ต้องนำมาต่อกับคอมพิวเตอร์อีกครั้งเครื่องถึงจะสามารถใช้การได้ ซึ่งต้องทำกระบวนการดังกล่าวทุกครั้งที่มีการปิดและเปิดเครื่องใหม่ กระบวนการนี้เรียกว่า Tethering

ในตอนนี้เนื่องจากความรัดรุมของ Apple ทำให้มีอุปกรณ์บางรุ่นยังไม่สามารถทำ Untethering Jailbreak ได้ และแนวโน้มต่อๆ ไปคาดว่าความยากของการทำ Untethering Jailbreak จะมีมากขึ้นเรื่อยๆ จนอาจจะถึงจุดที่ไม่คุ้มค่าที่จะต้อง Jailbreak เครื่อง

ทั้งสองคำแรกไม่ได้มีความหมายอะไรเกี่ยวข้องกับ Internet Tethering เลย เพราะ Internet Tethering หมายถึงการใช้ iPhone เป็นเสมือนโมเด็มให้กับเครื่องคอมพิวเตอร์โดยทำได้สองวิธีคือสื่อสารผ่านทาง Bluetooth หรือต่อเข้ากับ Dock adapter เข้าสู่ USB ของเครื่อง ทั้งนี้ทั้งนั้นการใช้ความสามารถ Internet Tethering นี้ขึ้นกับผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์มือถือที่ท่านใช้ด้วยว่าสนับสนุนให้ใช้งานส่วนนี้ไหม และเป็นเครือข่ายผู้ให้บริการของ Apple หรือไม่ (เว้นแต่จะ Jailbreak แล้วไปแก้ไขระบบเพื่อให้สามารถใช้การวิธีเดิมๆ ได้)

ทำไมเครื่องของฉันจึงไม่สามารถ Jailbreak?

เป็นไปได้ที่ iPhone OS ที่ติดตั้งในเครื่องอาจจะเป็นรุ่นที่ใหม่กว่าของที่โปรแกรมพวกนั้นออกแบบมาให้รองรับ หนทางแก้คืออดทนรอจนกว่าโปรแกรมพวกนั้นจะถูกแก้ไขให้รองรับกับ iPhone OS ของท่าน

บางครั้ง Apple ก็แอบวางยาไว้นอกเหนือจากที่ทุกคนคาดหมายเอาไว้ (ระบบส่วนอื่นที่นอกเหนือจาก iPhone OS) ถ้าคุณพบปัญหาดังกล่าว ให้คอยสังเกตเว็บไซต์ต่างประเทศดีๆ อาจจะมีคนที่พบอาการเดียวกับคุณก็ได้ อย่างไรก็ตามไม่มีหนทางแก้ที่ดีกว่าการรอให้มีวิธีการแก้ปัญหาดังกล่าว

ข้อแนะนำ: โปรดศึกษาข้อมูลให้แน่ชัดก่อนจะเริ่ม Jailbreak ตรวจสอบรุ่นของเครื่องและโปรแกรมที่ใช้ว่าสอดคล้องกันหรือไม่

Jailbreak ทำให้หมดประกันไหม?

ตามคำชี้แจงของ Apple มีการระบุไว้ว่า Jailbreak ไม่ทำให้หมดประกัน ซึ่งอาจจะขัดแย้งกับความเข้าใจของเรากับศูนย์ให้บริการบางแห่ง คือ ถ้าเรา Jailbreak แล้วไม่ไปทำให้อุปกรณ์ทำงานผิดปกติ (อันนี้ยังมีข้อกังขาว่าจะพิสูจน์อย่างไร) Apple และศูนย์บริการไม่มีสิทธิ์ปฏิเสธการให้บริการเปลี่ยนอุปกรณ์ของเครื่องนั้นได้ แต่เพื่อความสบายใจของทุกฝ่ายเราควรจะทำการ Restore ด้วย Original firmware ก่อนส่งเครื่องเข้าศูนย์บริการทุกครั้ง เพราะปัญหาทุกอย่างที่เกิดขึ้น ทาง Apple และศูนย์บริการจะยึดถือการทำงานของ iPhone OS ในรุ่นที่ Apple แจกจ่ายแก่ลูกค้าเท่านั้น ซึ่งหากเกิดความผิดปกติที่จุดนี้และเครื่องอยู่ในระยะรับประกัน ก็สามารถเปลี่ยนเครื่องให้ได้ทันที

แต่การ Unlock โดยไม่ได้รับอนุญาต (ซึ่งต้องทำการ Jailbreak ก่อน หรือไม่ก็ต้องทำการเปิดตัวเครื่องเพื่อดัดแปลงบางอย่าง) ไม่น่าจะอยู่ในเงื่อนไขการรับประกันของผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์และ Apple เพราะถือว่าเป็นการเข้าไปรบกวนโปรแกรมภายในส่วนของภาคโทรศัพท์ หากเกิดความเสียหายในจุดนี้ Apple และผู้ให้บริการสามารถปฏิเสธการเปลี่ยนสินค้าได้ เนื่องจากอยู่นอกเงื่อนไขการรับประกัน

จะเห็นว่าการ Jailbreak เป็นแค่เพียงจุดเริ่มต้นของความเป็นไปได้อื่นๆ นอกเหนือจากที่ Apple สามารถควบคุมไว้ได้ และผมเชื่อว่ามันเป็นสิทธิ์ของผู้ใช้ที่จะสามารถดัดแปลงโปรแกรมภายในเครื่องของลูกค้าเองโดยไม่จำเป็นต้องขออนุญาตใคร แต่สำหรับประเด็นเรื่อง Unlock อื่นๆ ผมจะไม่ขอกล่าวถึง เพราะเรื่องที่เขียนนี้มุ่งเน้นจะแก้ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับเรื่อง Jailbreak มากกว่าเรื่องอื่นๆ และหวังว่าผู้อ่านจะเข้าใจกระบวนการ Jailbreak ได้ดีขึ้น